Położone przy zachodniej części rynku i pochodzące z XIX wieku kamienice mieszczańskie stanowią najwartościowszy architektonicz-nie zespół budynków w Cedyni, łączący się w jednorodny ciąg z zabudową ul. Świerczewskiego. W grupie tej wyróżniają się kamienice o eklektycznych fasadach z elementami neorenesansu północnego i neobaroku, bogatymi detalami architektonicznymi. Wznoszące się i opadające uliczki centrum miasta zabudowane są XIX wiecznymi domami mieszkalnymi i gospodarczymi.
Na ulicy Chopina znajduje się budynek dawnego sądu i archiwum miejskiego z 1849 roku, obecnie strażnica Straży Granicznej. Na sąsiedniej ulicy Kościuszki odnaleźć można piwnice do przechowywania wina z przełomu XVIII i XIX wieku, wydrążone w skarpie wzgórza. Przedłużeniem ulicy Kościuszki dochodzimy do doliny dawnego młyna wodnego z XIV w.
Obecnie w miejscu stawu młyńskiego znajduje się basen pływacki, do dziś zachował się budynek gospodarczy, przebudowany na restaurację i hotel. Obok wybudowano stadion sportowy, amfiteatr i pole namiotowe. Innym ciekawym obiektem jest Aleja Kasztanowa, prowadząca wzdłuż Kanału Ulgi z Cedyni do Osinowa Dolnego, nasadzona w latach 60 - tych XIX wieku równocześnie z budową szosy i kanału. W obrębie miasta kanał został przykryty a zakończenie alei przekształcone w rodzaj skweru. Przy kanale znajduje się kamienna kaskada z tego samego okresu. W latach 1971?73 prowadzono na obszarze miasta badania wykopaliskowe. Obszar dzisiejszego śródmieścia pokrywał się z obszarem średniowiecznej osady podgrodowej.
Zbiory muzeum pochodzą głównie z wykopalisk archeologicznych na grodzisku, podgrodziu, cmentarzysku oraz z okolic Cedyni. Ekspozycje z zakresu paleontologii, archeologii i historii wojskowości były systematycznie wzbogacane dzięki darom mieszkańców. Efekty współpracy archeologów i miejscowej ludności podziwiać można w ramach stałej muzealnej ekspozycji zatytułowanej ?Z dziejów Cedyni i okolic?. Wśród eksponatów paleontologicznych na uwagę zasługują przede wszystkim: poroże jelenia olbrzymiego oraz łopatka i cios mamuta. Z epoki kamienia oraz brązu i żelaza obejrzeć tu można przedmioty codziennego użytku, m.in. ozdoby, naczynia, broń, popielnice i żarna. Ze średniowiecza zachowały się oprócz narzędzi i ceramiki stołowej także elementy wyposażenia grobów szkieleto-wych z kośćmi do gry, krzesiwami, nożami. Muzeum posiada egzemplarze wczesnośredniowiecznej broni. Nie brakuje również eksponatów z okresu II wojny światowej i rekonstrukcji przebiegu walk pod Cedynią w 1945 r., z udziałem 1 Samodzielnej Brygady Moździerzy WP. Eksponaty z tego okresu zostały udostępnione w części przez Stowarzyszenie Miłośników Archeologii Militarnej Pomorze.
